گاهی در خانوادههایی میبینیم که چند نفر از زنها در سنین مختلف دچار سرطان پستان شدهاند. این اتفاق همیشه نشانهی ژنتیک نیست، اما در بخش کوچکی از موارد، «یک استعداد ارثی» وجود دارد که میتواند خطر را بالا ببرد.
ژنتیک یعنی چه؟
ژنها مثل دستورالعملهای بدن هستند. بعضی از این دستورالعملها مسئول ترمیم سلولها و جلوگیری از تبدیل شدن آنها به سلول سرطانیاند. اگر در این ژنها مشکلی وجود داشته باشد (جهش ارثی)، احتمال برخی بیماریها افزایش پیدا میکند.
ژنتیک در چند درصد موارد باعث سرطان پستان میشود؟
مطالعات جدید نشان دادهاند که حدود ۵ تا ۱۰ درصد سرطانهای پستان، منشأ کاملاً ارثی دارند. یعنی ۹۰ درصد موارد به ژنتیک ارثی ربطی ندارند و بیشتر تحتتأثیر سبک زندگی، هورمونها، سن و عوامل محیطی هستند.
نقش سابقه خانوادگی
داشتن چند مورد سرطان پستان در خانواده همیشه به معنی وجود ژن خاص نیست. اما این نشانهای است که:
- لازم است برنامه غربالگری دقیقتر داشته باشید
- معاینه منظم و ماموگرافی باید زودتر یا به فاصله نزدیکتر انجام شود
- شاید انجام مشاوره ژنتیک مفید باشد
آیا باید آزمایش ژنتیک انجام دهم؟
در حقیقت، آزمایش ژنتیک فقط برای گروههای خاص توصیه میشود، مثلاً اگر:
- کسی در خانواده در سن پایین دچار سرطان شده
- بیش از یک نفر از بستگان نزدیک مبتلا بودهاند
- یکی از اعضای خانواده سرطان پستان و تخمدان را همزمان داشته
- شما خودتان در سن زیر ۴۵ سال مبتلا شدهاید
برای سایر افراد، غربالگری معمول کافی است و نیازی به آزمایش ژنتیک نیست.
نکته مهم
حتی اگر استعداد ژنتیکی هم وجود داشته باشد:
- با تشخیص زودهنگام
- با چکاپهای منظم
- و با سبک زندگی سالم
میتوان خطر را بهطور قابل توجهی کاهش داد و در صورت بروز بیماری، آن را در مرحله بسیار اولیه کنترل کرد.
منابع
- Anton SC, Lazan A, Grigore M, Ilea C, Scripcariu ŞI, Popa S, Volovăț S, Doroftei B, Nicolaiciuc D, Popovici D, Costăchescu G, Nicolaiciuc OS, Anton E. Current trends in breast cancer genetics, risk factors, and screening strategies. J Biol Methods. 2025
- Broadfoot M. Study clarifies breast cancer risks linked to genes and family history. NIEHS. 2025.
- O’Brien KM, Keil AP, Taylor JA, Weinberg CR, Polley EC, Yadav S, Boddicker NJ, et al. Pathogenic variants, family history, and cumulative risk of breast cancer in US women. JAMA Oncol. 2025.
