چرا قبل از شروع درمان ماستیت گرانولوماتوز (Granulomatous Mastitis) نمونهبرداری انجام میدهیم؟
بسیاری از بیماران پس از مشاهده توده، التهاب، درد یا ترشح در پستان این سؤال را مطرح میکنند که چرا قبل از شروع درمان نیاز به نمونهبرداری (بیوپسی) وجود دارد. پاسخ این است که علائم و تصاویر رادیولوژی ماستیت گرانولوماتوز میتواند بسیار شبیه بیماریهای دیگری باشد که درمان کاملاً متفاوتی دارند. بنابراین تشخیص قطعی تنها با بررسی بافت زیر میکروسکوپ امکانپذیر است.
نمونهبرداری به پزشک کمک میکند مطمئن شود که بیمار واقعاً مبتلا به ماستیت گرانولوماتوز است و بیماری دیگری پشت این علائم پنهان نشده است. شروع درمان بدون تشخیص بافتشناسی میتواند منجر به تأخیر در درمان صحیح یا حتی بدتر شدن بیماری شود.
مهمترین تشخیصهای افتراقی
- سرطان پستان
مهمترین بیماریای که باید رد شود سرطان پستان است.
بعضی انواع سرطان، بهویژه سرطان التهابی پستان، میتوانند با: قرمزی پوست، تورم، ضخیم شدن پوست، توده پستان و یا درد ظاهر شوند و از نظر معاینه و حتی تصویربرداری بسیار شبیه ماستیت گرانولوماتوز باشند. در ماستیت گرانولوماتوز ممکن است از کورتون، داروهای تعدیلکننده سیستم ایمنی یا فقط پیگیری استفاده شود.
اما در سرطان پستان درمان میتواند شامل: جراحی، شیمیدرمانی، رادیوتراپی، هورموندرمانی و درمانهای هدفمند باشد. اگر سرطان به اشتباه ماستیت گرانولوماتوز تلقی شود و بیمار کورتون دریافت کند، تشخیص سرطان به تأخیر افتاده و بیماری ممکن است پیشرفت کند.
- ماستیت سلّی (Tuberculous Mastitis)
سل پستان یکی از مهمترین علل التهاب گرانولوماتوز در بسیاری از کشورهای در حال توسعه است و از نظر بالینی شباهت زیادی به ماستیت گرانولوماتوز دارد.
در سل پستان باید داروهای ضدسل استفاده شود. تجویز سرکوب کننده های سیستم ایمنی در بیماری سل تشخیص داده نشده میتواند باعث گسترش عفونت و وخیمتر شدن بیماری شود.
- عفونتهای باکتریایی مزمن
برخی باکتریها بهخصوص گونههای مختلف کورینه باکتریوم (Corynebacterium) میتوانند التهاب مزمن و آبسههای مکرر ایجاد کنند.
بیمار ممکن است بارها دچار: آبسه، ترشح، التهاب و عود بیماری شود. در این بیماران درمان اصلی آنتیبیوتیک مناسب و گاهی تخلیه آبسه است. اگر بیماری اشتباهاً صرفاً یک اختلال ایمنی تلقی شود و فقط کورتون دریافت شود، عفونت میتواند تشدید گردد.
- عفونتهای قارچی
برخی عفونتهای قارچی نادر نیز میتوانند نمای گرانولوماتوز در پستان ایجاد کنند.این بیماریها بیشتر در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی دیده میشوند.درمان با داروهای ضدقارچ انجام میشود و مصرف سرکوب کننده های ایمنی بدون تشخیص صحیح میتواند عفونت را شدیدتر کند.
- سارکوئیدوز (Sarcoidosis)
سارکوئیدوز یک بیماری التهابی سیستمیک است که میتواند در اندامهای مختلف از جمله پستان دیده شود.
در صورت تشخیص سارکوئیدوز، بیمار باید از نظر درگیری: ریه، چشم، پوست و یا قلب نیز بررسی شود و درمان براساس شدت درگیری سیستمیک برنامهریزی میشود.
- گرانولوماتوز همراه با پلیآنژیت (Granulomatosis with Polyangiitis)
یک بیماری خودایمنی نادر است که گاهی میتواند ضایعات پستانی ایجاد کند. در این بیماران درمان نیازمند داروهای تخصصی سرکوبکننده سیستم ایمنی و پیگیری روماتولوژی است.
- واکنش به جسم خارجی یا مواد تزریقی
در برخی موارد سابقه: تزریق چربی، پروتز پستان، سیلیکون و یا اعمال جراحی قبلی میتواند موجب ایجاد واکنش گرانولوماتوز شود. درمان ممکن است شامل خارج کردن جسم خارجی یا مداخلات جراحی باشد و لزوماً مشابه درمان ماستیت گرانولوماتوز نیست.
نمونهبرداری چه اطلاعاتی به پزشک میدهد؟
نمونهبرداری با سوزن (Core Needle Biopsy) توسط رادیولوژیست به پزشک اجازه میدهد:
- وجود سرطان را رد کند.
- وجود سل را بررسی کند.
- شواهد عفونت قارچی یا باکتریایی را جستجو کند.
- الگوی اختصاصی ماستیت گرانولوماتوز را مشاهده کند.
- مناسبترین درمان را انتخاب کند.
به همین دلیل در راهنماهای علمی معتبر، نمونهبرداری قبل از شروع درمان، استاندارد مراقبت محسوب میشود.
منابع:
- Akcan A, Akyıldız H, Deneme MA, Akgun H, Arıtas Y. Granulomatous lobular mastitis: a complex diagnostic and therapeutic problem. World journal of surgery. 2006 Aug;30(8):1403-9.
- Thimmappa D, Mallikarjuna MN, Vijayakumar A. Breast tuberculosis. Indian Journal of Surgery. 2015 Dec;77(Suppl 3):1378-84.
- Krawczyk N, Kühn T, Ditsch N, Hartmann S, Gentilini OD, Lebeau A, de Boniface J, Hahn M, Çakmak GK, Alipour S, Bjelic-Radisic V. Idiopathic granulomatous mastitis as a benign condition mimicking inflammatory breast cancer: Current status, knowledge gaps and rationale for the GRAMAREG study (EUBREAST-15). Cancers. 2024 Oct 3;16(19):3387.
- Tetikkurt C, Yanardag H, Bilir M. Sarcoidosis of the Breast. Ameri J Clin Med Re: AJCMR-169. 2024.
