در حال حاضر، یک روش درمانی واحد که برای همه بیماران مبتلا به ماستیت گرانولوماتوز (IGM) بهترین باشد، وجود ندارد. به همین دلیل، رویکرد اصلی، «درمان چندتخصصی» است؛ یعنی پزشکان با بررسی دقیق شرایط هر بیمار، بهترین گزینه را از میان روشهای مختلف انتخاب میکنند.
بسته به شرایط بیمار و شدت علائم، پزشک ممکن است یکی یا ترکیبی از روشهای زیر را پیشنهاد دهد:
-
مشاهده و پیگیری دقیق
تقریباً ۵۰ درصد از موارد IGM (ماستیت گرانولوماتوز ایدیوپاتیک) بدون هیچگونه مداخله خاصی بهطور خودبهخودی بهبود مییابند. به همین دلیل، “مشاهده با پیگیری دقیق” یک درمان خط اول منطقی برای موارد محدود و خفیف است. توجه به این نکته مهم است که مشاهده، تنها پس از تشخیص قطعی بیماری است؛ تشخیصی که معمولاً شامل تصویربرداری تشخیصی، تخلیه (آسپیراسیون) هرگونه تجمع مایع و تشخیص بافتی از طریق بیوپسی (نمونهبرداری) میشود. این رویکرد برای ضایعات کوچک و کانونی با علائم خفیف انتخاب می شود. چندین مطالعه به بهبود خودبهخودی در عرض ۶ تا ۱۲ ماه اشاره کردهاند . در چنین شرایطی، درمان حمایتی مانند کنترل درد با داروهای ضدالتهاب خوراکی و اطمینانبخشی به بیمار معمولا در نظر گرفته می شود.
-
درمان دارویی
شامل استفاده از آنتیبیوتیکها، کورتیکواستروئیدها (برای کاهش التهاب) یا سایر داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی.
آنتی بیوتیک ها
بسیاری از اوقات، علائمی مثل قرمزی، درد و تورم در پستان که در «ماستیت گرانولوماتوز» دیده میشود، بسیار شبیه به یک عفونت باکتریایی معمولی است. به همین دلیل، پزشکان معمولاً در اولین ویزیت، آنتیبیوتیک تجویز میکنند تا اگر عفونتی وجود دارد، سریعاً کنترل شود. معمولا پزشک قبل از اینکه مصرف آنتیبیوتیک را شروع کند، مقداری از آن مایع را برای «کشت» به آزمایشگاه می فرستد تا بداند دقیقاً چه باکتریای باعث مشکل شده است. اگر علائم التهاب پستان دارید، خودسرانه آنتیبیوتیک مصرف نکنید. اجازه دهید پزشک ابتدا با معاینه و در صورت نیاز، آزمایشهای لازم، نوع التهاب شما را تشخیص دهد تا بهترین و کوتاهترین مسیر درمان انتخاب شود. اگر زودتر آنتیبیوتیک بخورید، ممکن است نتیجه آزمایش شما به اشتباه «منفی» شود.
کورتوندرمانی (استروئید ها)
راهکار اصلی در موارد متوسط تا شدید:
در صورتی که پس از انجام آزمایشها و اطمینان از عدم وجود عفونت باکتریایی، تشخیص IGM قطعی شود، پزشک ممکن است کورتوندرمانی را آغاز کند. استروئید ها در طول درمان معمولا به سه شکل خوراکی ، کرم های موضعی و تزریق داخل ضایعه برای بیمار تجویز می شوند.
نکات کلیدی برای بیماران:
دوز دقیق: هدف ما استفاده از حداقل مقدار دارو در کوتاهترین زمان ممکن است تا عوارض جانبی به حداقل برسد.
اهمیت صبر در درمان: کاهش خودسرانه یا قطع ناگهانی کورتون میتواند باعث بازگشت مجدد التهاب شود. حتماً روند کاهش دارو را دقیقاً طبق دستور پزشک انجام دهید.
کنترل عوارض: اگرچه مصرف طولانیمدت کورتون میتواند عوارضی مانند افزایش قند خون یا فشار خون داشته باشد، اما پزشک شما با نظارت دقیق و انجام آزمایشهای دورهای، سلامت عمومی شما را در طول دوره درمان تحت کنترل خواهد داشت.
سرکوبکنندههای سیستم ایمنی غیراستروئیدی
در بیماران مقاوم به درمان، پزشکان ممکن است بر اساس شرایط بیماردرمان را به سمت داروهای Steroid-sparing agent ببرند.
در متون پزشکی، واژه “Steroid-sparing agent” به داروهایی اشاره دارد که به پزشک کمک میکنند تا دوز کورتون (استروئید) مصرفی بیمار را کاهش دهد یا کاملاً آن را قطع کند تا بیمار دچار عوارض ناشی از مصرف طولانیمدت کورتون نشود. متروتروکسات و آزاتیوپرین از جمله این داروها هستند.
-
تخلیه آبسه
در موارد تشکیل آبسه (تجمع چرک)، تخلیه آن ضروری است. این کار معمولاً با استفاده از سوزن (تخلیه با سوزن) ، تخلیه تحت هدایت سونوگرافی و یا در صورت بزرگ بودن آبسه، از طریق جراحی (برش و تخلیه) انجام میشود تا فشار و درد کاهش یابد و چرک عفونی از محل خارج گردد. تخلیه آبسه بهتنهایی معمولاً درمان قطعی نیست و اغلب نیاز به درمانهای دارویی تکمیلی (مانند آنتیبیوتیک یا کورتون) دارد، بهویژه اگر علت اصلی بیماری (مانند IGM) همچنان فعال باشد.
-
جراحی
جراحی معمولاً برای بیمارانی در نظر گرفته میشود که به درمانهای اولیه و محافظهکارانه پاسخ کافی ندادهاند. جراحی «گزینه آخر» است (فقط برای موارد مقاوم). هدف ما در ابتدا مدیریت دارویی است تا از عوارض زیبایی و جراحیهای سنگین جلوگیری شود.
منابع:
- Dilaveri C, Degnim A, Lee C, DeSimone D, Moldoveanu D, Ghosh K. Idiopathic Granulomatous Mastitis. Breast J. 2024 Jan 25;2024:6693720. doi: 10.1155/2024/6693720. PMID: 38304866; PMCID: PMC10834090.
- Kok KY, Telisinghe PU. Granulomatous mastitis: presentation, treatment and outcome in 43 patients. The surgeon. 2010 Aug 1;8(4):197-201.
