غربالگری سرطان پستان یکی از بزرگترین ابزارهای پزشکی برای محافظت از سلامتی می باشد.
غربالگری یعنی جستجو برای یافتن نشانههای بیماری قبل از اینکه علامتی ظاهر شود. ماموگرافی غربالگری در فردی بدون علامت انجام میشود تا سرطان پستانی را که از نظر بالینی هنوز مشکوک نشده است، شناسایی کند. یعنی زمانی که درمان بسیار سادهتر، کوتاهتر و موفقیتآمیزتر است.
- ماموگرافی
مطالعات مشاهدهایِ غربالگری ماموگرافی، نشان میدهند که مرگومیر ناشی از سرطان پستان در زنانی که ماموگرافی غربالگری انجام میدهند، در مقایسه با زنانی که این غربالگری را انجام نمیدهند، ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش مییابد. ماموگرافی در واقع یک عکس رادیوگرافی با اشعه ایکس از بافت پستان است که میتواند تودههایی را که حتی با دست لمس نمیشوند، سالها قبل از بزرگ شدن شناسایی کند. شاید کمی فشار در حین انجام آن حس کنید که گذرا است. احتمال اینکه یک ماموگرافی در زنان ۴۰ ساله و بالاتر سرطان پستان را شناسایی کند، بسیار بیشتر از خطر آن است که خودِ ماموگرافی باعث سرطان پستان شود.
در میان روشهای تصویربرداری که از پرتو برای بررسی پستان استفاده میکنند، ماموگرافی کمترین دوز تابش را دارد.
توصیه میشود از سن ۴۰ سالگی،به منظور ارزیابی وضعیت سلامت و بررسی نیاز به انجام ماموگرافی، به پزشک مراجعه کنید. پزشک با در نظر گرفتن ریسک ابتلا به سرطان،بیماریهای زمینهای، سابقه خانوادگی و سایر ویژگیهای فردی، شما را درباره مزایا و معایب انجام ماموگرافی راهنمایی خواهد کرد.
- خودآگاهی
بسیار مهم است که نسبت به بدن خود «آگاه» باشید. یعنی ظاهر و حس پستانهای خود را بشناسید تا اگر تغییر ناگهانی در شکل، پوست یا ترشح غیرعادی دیدید، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.
- همراه داشتن ماموگرافی قبلی در تصویربرداری های سالانه
چون ظاهر بافت طبیعی پستان در ماموگرافی میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، مقایسه با ماموگرافیهای قبلی بسیار ارزشمند است و میتواند به رادیولوژیست کمک کند تا یک بدخیمی ظریف و در حال شکلگیری را تشخیص دهد.
- تراکم پستان و بررسی های تکمیلی
تراکم پستان تحت تأثیر عواملی نظیر سن، هورموندرمانی جایگزین (HRT)، فاز چرخهی قاعدگی، تعداد زایمان (Parity)، شاخص توده بدنی (BMI)، شیردهی و زمینههای ژنتیکی خانوادگی قرار دارد. بافت متراکم در زنان جوان شایعتر است؛ با این حال، بافتهای عمدتاً چربی یا عمدتاً متراکم ممکن است در زنان در هر سنی دیده شود.تراکم پستان توسط رادیولوژیست و بر اساس میزان بافت غددی مشاهده شده در ماموگرافی دستهبندی میشود. بافت متراکم پستان حساسیت ماموگرافی را کاهش میدهد، زیرا بافت متراکم میتواند تومورها را پنهان کند. در چنین شرایطی ممکن است پزشک بررسی های تکمیلی مانند سونوگرافی را درخواست نماید.
- با توجه به مطالعات پژوهشگران ایرانی ، نرخ بروز سرطان پستان در ایران بالا می باشد و این نرخ به سرعت در حال رشد است. در این شرایط تمام بانوان از چهل سالگی می بایست ، ماموگرافی سالانه را انجام داده و جهت معاینه به پزشک مراجعه نمایند.
به یاد داشته باشید، انجام غربالگری نشانه بیماری نیست، بلکه نشانه عشق و احترامی است که شما به زندگی و سلامتی خودتان دارید. ما در کنار شما هستیم تا این مسیر را با اطمینان طی کنید.
منابع :
- American Cancer Society (ACS)
- U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF)
- NCCN (National Comprehensive Cancer Network)
- World Health Organization (WHO)
- Aydiner A, Igci A, Soran A, editors. Breast Disease: Diagnosis and Pathology, Volume 1. Springer; 2019 Mar 7.
- Sanaat Z, Dolatkhah R. Epidemiologic profile of breast cancer in Iran: a systematic review and meta-analysis. Clinical Epidemiology and Global Health. 2024 Mar 1;26:101537.
- Gouglani A, Livani S, Haghshenas N, Shabihi M, Hosseini S, Sadeghzadeh H, Ghasemi-Kebria F, Golfiroozi S, Roshandel G. Epidemiology of early-onset breast cancer in Golestan, North of Iran, 2004–2019: Disparities across residential place and ethnic region. Cancer Epidemiology. 2025 Dec 1;99:102922.
